Świadectwo Energetyczne – Certyfikat Energetyczny – Audyt Energetyczny
Pompa ciepła co to jest, ile kosztuje i czy opłaca się w 2025 roku?
Pompa ciepła w ostatnich latach stała się jednym z najpopularniejszych rozwiązań grzewczych w nowoczesnym budownictwie. Łączy w sobie wysoką efektywność, niskie koszty eksploatacji oraz ekologiczny charakter, co sprawia, że coraz więcej inwestorów i właścicieli domów decyduje się na tę technologię. Urządzenia te potrafią wykorzystać energię zgromadzoną w powietrzu, gruncie lub wodzie – zasobach dostępnych praktycznie wszędzie – i zamienić ją w ciepło potrzebne do ogrzewania pomieszczeń oraz przygotowania ciepłej wody użytkowej. W dobie rosnących cen energii i zwiększonej świadomości ekologicznej pompa ciepła staje się nie tylko wygodnym, ale też wyjątkowo przyszłościowym wyborem.
1. Pompa ciepła co to jest?
Pompa ciepła to nowoczesne urządzenie grzewcze, które wykorzystuje energię z otoczenia do ogrzewania budynków i podgrzewania wody użytkowej. W przeciwieństwie do tradycyjnych kotłów, które spalają paliwa, pompa ciepła przenosi ciepło, a nie wytwarza go bezpośrednio. Pobiera energię z powietrza, gruntu lub wody, czyli z naturalnych źródeł dostępnych praktycznie wszędzie, nawet przy niskich temperaturach. Dzięki zastosowaniu sprężarki oraz specjalnego czynnika chłodniczego możliwe jest podniesienie temperatury pobranego ciepła do poziomu wystarczającego do ogrzewania domu.
Technologia ta wyróżnia się wysoką efektywnością, ponieważ z 1 kWh energii elektrycznej potrafi dostarczyć nawet kilka kWh ciepła. To sprawia, że pompy ciepła są jednymi z najbardziej ekonomicznych i ekologicznych sposobów ogrzewania. W zależności od typu instalacji mogą również służyć do chłodzenia pomieszczeń latem, co dodatkowo zwiększa ich funkcjonalność. Dzięki niskiemu zużyciu energii i ograniczeniu emisji CO₂ pompy ciepła stają się coraz popularniejszym wyborem w nowym budownictwie oraz przy modernizacji starszych domów.
2. Rodzaje pomp ciepła
Powietrze–woda
Pobierają ciepło z powietrza zewnętrznego i przekazują je do instalacji grzewczej (np. podłogówki, grzejników).
+ Zalety:
- Najniższy koszt zakupu i montażu.
- Prosta instalacja, bez dużych prac ziemnych.
- Uniwersalna — sprawdza się w większości domów.
– Wady:
- Spada wydajność przy bardzo niskich temperaturach.
- Czasem wymagane grzałki elektryczne jako wsparcie.
- Może być słyszalna (agregat na zewnątrz).
Powietrze–powietrze
Działa podobnie do klimatyzatora — pobiera ciepło z zewnątrz i oddaje je do powietrza wewnątrz.
+ Zalety:
- Najtańsza wersja pompy ciepła.
- Szybki montaż, bez ingerencji w instalację wodną.
- Może chłodzić latem (klimatyzacja).
– Wady:
- Nie współpracuje z instalacją CO (grzeje powietrze, nie wodę).
- Mniejsza efektywność niż powietrze–woda w niskich temperaturach.
- Wymaga dobrej cyrkulacji powietrza.
Gruntowa (solanka–woda)
Pobiera energię z ziemi poprzez kolektor poziomy lub pionowe sondy.
+ Zalety:
- Bardzo wysoka sprawność przez cały rok.
- Najstabilniejsze źródło ciepła (temperatura gruntu jest stała).
- Najniższe koszty eksploatacji.
- Cicha praca.
– Wady:
- Najwyższy koszt inwestycji.
- Wymaga dużej działki (kolektor poziomy) lub odwiertów (sondy).
- Montaż jest bardziej skomplikowany.
Woda–woda
Wykorzystuje energię z wód gruntowych.
+ Zalety:
- Jedna z najbardziej efektywnych pomp — wysoka temperatura źródła.
- Bardzo niskie koszty pracy.
– Wady:
- Wymaga dostępu do stabilnych wód gruntowych.
- Konieczne odwierty i zgody wodnoprawne.
- Ryzyko zamulania i konieczność filtracji.
3. Koszt pompy ciepła
| Rodzaj pompy ciepła | Orientacyjny koszt całkowity (urządzenie + osprzęt + instalacja + robocizna) | Dodatkowe koszty specyficzne | Uwagi |
|---|---|---|---|
| Powietrze → powietrze | 20 000 – 40 000 zł | Brak odwiertów; ewentualnie koszt montażu klimatyzatorów kanałowych (jeśli są). | Najtańsza pompa; nie grzeje wody (CWU). |
| Powietrze → woda | 35 000 – 55 000 zł | Brak odwiertów; możliwe: fundament pod jednostkę, modernizacja instalacji CO, zbiornik CWU, bufor. | Najpopularniejsza i najbardziej uniwersalna. |
| Woda → woda | 50 000 – 85 000 zł | Studnia czerpalna i zrzutowa, pompy głębinowe, filtracja wody, zgody wodnoprawne. | Wysoka efektywność, ale wymaga odpowiednich warunków wodnych. |
| Gruntowa (solanka → woda) | 60 000 – 100 000+ zł | Odwierty pionowe: 90–300 zł/mb lub kolektor poziomy: prace ziemne + rury PE. | Najdroższa, ale najbardziej stabilna i najtańsza w eksploatacji. |
Można uzyskać zwrot za montaż pompy ciepła np. w programie Moje Ciepło lub Czyste Powietrze.
4. Ile kosztuje ogrzewanie domu pompą ciepła?
Koszt ogrzewani domu pompą ciepła zależy od bardzo wielu czynników. Dla uproszczenia i w celu łatwiejszego porównania różnych rodzajów wykonano obliczenia dla następujących parametrów:
- dom 150 m2
- energia użytkowa domu do ogrzewania 80 kWh/m2 – tę wartość można uzyskać ze świadectwa energetycznego lub projektowanej charakterystyki energetycznej – powyższa wartość jest orientacyjna dla domów budowanych ok. 2010-2015 roku (dobrze zaizolowanych),
- ogrzewanie podłogowe (w przypadku grzejników, pompy ciepła mają niższą sprawność, co powoduje wyższe koszty)
- pompa ciepła znajduje się w przestrzeni ogrzewanej
- brak bufora
- koszt prądu 0,90 zł / kWh – nie uwzględnia fotowoltaiki
| Rodzaj pompy | Założony SCOP (pompy) | Założenia dot. strat | Roczne zużycie prądu | Roczny koszt (0,90 zł/kWh) |
|---|---|---|---|---|
| Powietrze → powietrze | 3,2 | brak | ≈ 3 750 kWh | ≈ 3 375 zł/rok |
| Powietrze → woda | 3,0 | 90% podłogówka, 96% przesył | ≈ 4 630 kWh | ≈ 4 170 zł/rok |
| Woda → woda | 4,2 | 90% podłogówka, 96% przesył | ≈ 3 310 kWh | ≈ 2 980 zł/rok |
| Gruntowa (solanka → woda) | 4,3 | 90% podłogówka, 96% przesył | ≈ 3 230 kWh | ≈ 2 910 zł/rok |
5. W jakich domach pompa ciepła się nie sprawdzi?
- Domy bardzo słabo ocieplone lub nieocieplone
Przykłady: domy z lat 60–90 bez termomodernizacji, ściany bez ocieplenia, stare nieszczelne okna, nieocieplony strych.
Powód: zapotrzebowanie na ciepło rośnie nawet do 150–250 kWh/m²·rok. Pompa musi pracować na wysokiej mocy i temperaturach, co obniża efektywność i podnosi rachunki. - Domy z wysokotemperaturową instalacją (stare grzejniki)
Jeśli instalacja wymaga 55–75°C, pompa ciepła ma niski SCOP, szczególnie powietrzna.
Dotyczy to grubych, starych grzejników żeliwnych lub instalacji projektowanych pod bardzo wysokie temperatury.
Wyjątek: pompy wysokotemperaturowe na R290 mogą sobie poradzić, ale koszty eksploatacji rosną. - Domy, gdzie pompę montuje się w nieogrzewanym pomieszczeniu
Przykłady: zimna piwnica, nieocieplony garaż, budynek gospodarczy.
Skutek: spada sprawność przesyłu, zwiększa się zużycie energii i rosną koszty ogrzewania. - Domy bez możliwości wykonania dolnego źródła (gruntowe i woda–woda)
Problemy: mała działka, brak miejsca na kolektor poziomy, brak możliwości odwiertów, brak dostępu do stabilnych wód gruntowych lub zakaz odwiertów na danym terenie. - Domy z bardzo słabą instalacją elektryczną
Przykłady: brak zasilania 3-fazowego, stara instalacja aluminiowa, niska moc przyłączeniowa (np. 5 kW).
Skutek: konieczna modernizacja, podniesienie mocy umownej i dodatkowe koszty. - Domy, gdzie właściciel oczekuje bardzo taniej instalacji grzewczej
Pompa nie jest najtańszym źródłem ciepła w zakupie. Wymaga dodatkowych prac: modernizacji instalacji elektrycznej, montażu zbiornika CWU, bufora, osprzętu. - Domy, w których ogrzewanie musi działać nawet przy długich przerwach w dostawie prądu
Pompa nie działa bez prądu. Jeśli dom jest w obszarze z częstymi awariami sieci, potrzebny jest agregat lub UPS — inaczej pompa jest ryzykownym wyborem. - Domy, w których trudno rozprowadzić ciepłe powietrze (dla powietrze–powietrze)
Jeśli dom ma wąskie korytarze, wiele oddzielnych pomieszczeń lub brak miejsca na montaż jednostek, system powietrze–powietrze nie ogrzeje go równomiernie.
6. Pompa ciepła w jakim domu się opłaca?
Jakie warunki musi spełniać Twój dom, aby montaż pompy ciepła był opłacalny?
- Dobra izolacja każdej przegrody
Przykłady: ściany z izolacją ≥ 12–15 cm, ocieplony dach/strop, ocieplona podłoga na gruncie, nowoczesne okna 3-szybowe.
Niskie zapotrzebowanie na ciepło (np. 40–80 kWh/m²·rok) pozwala pompie pracować w optymalnych warunkach, co maksymalnie obniża zużycie prądu. Niskotemperaturowa instalacja grzewcza
Najlepiej sprawdza się ogrzewanie podłogowe, ścienne lub duże grzejniki pracujące na 30–40°C.
Skutek: wysoki SCOP, stabilna praca i niskie rachunki w sezonie zimowym.Nowa instalacja elektryczna i odpowiednia moc przyłączeniowa
Przykłady: zasilanie 3×16 A lub 3×20 A, nowoczesny rozdzielacz, dobra jakość przewodów.
Zaleta: pompa pracuje bez przeciążeń i bez potrzeby kosztownych modernizacji.Posiadasz odpowiedni miejsce i przestrzeń
Dotyczy zarówno powietrznych, jak i gruntowych pomp.
Przykłady: miejsce na jednostkę zewnętrzną, kotłownia na zasobnik CWU, możliwość wykonania kolektora lub odwiertów, wygodny układ hydrauliczny.Domy, w których priorytetem jest komfort
Pompa ciepła idealnie sprawdza się tam, gdzie właściciel chce stabilnych, przewidywalnych i niskich rachunków.
Zalety: automatyczna praca, brak konieczności obsługi, brak spalin, możliwość chłodzenia (w przypadku powietrznych i większości gruntowych systemów).- instalacja fotowoltaiczna – jeżeli posiadasz fotowoltaikę z magazynem energii, to może ona znacząco obniżyć eksploatację (pomimo, że w okresie grzewczym uzysk z niej jest zdecydowanie niższy)
7. Jak pompa ciepła wpływa na świadectwo energetyczne?
Mocno obniża wskaźnik EP (energia pierwotna)
EP to główna liczba w świadectwie – im niższa, tym lepsza efektywność budynku.
Pompa ciepła korzysta z prądu, a prąd w świadectwie ma wysoki współczynnik nakładu wi, ale…
➡ pompa wytwarza 3–4 razy więcej ciepła niż zużywa energii
➡ więc mimo wysokiego wi dla prądu, końcowy EP spada
Przykład:
Jeśli budynek ma zapotrzebowanie 12 000 kWh ciepła:
– kocioł elektryczny: zużyje 12 000 kWh → EP bardzo wysokie
– pompa o SCOP = 3: zużyje ok. 4 000 kWh → EP dużo niższe
Efekt: pompa ciepła często obniża EP o 30–60%.
Ułatwia spełnienie wymagań WT2021
Warunki Techniczne 2021 wymagają:
EP ≤ 70 kWh/m²·rok (dla domów jednorodzinnych).
Domy z kotłem gazowym czasem balansują na granicy tego limitu.
Domy z pompą ciepła dużo łatwiej spełniają WT2021, nawet przy słabszej izolacji.
Jeśli potrzebujesz świadectwo energetyczne dla swojego domu, możesz je zamówić w naszym biurze.
Podsumowanie
Pompa ciepła najlepiej sprawdza się w domach dobrze ocieplonych, z niskotemperaturową instalacją grzewczą, odpowiednim przyłączem elektrycznym i miejscem na montaż. Nie jest natomiast idealna w budynkach słabo ocieplonych, z wysokotemperaturowymi grzejnikami, słabą instalacją elektryczną lub tam, gdzie wykonanie dolnego źródła jest niemożliwe. Jej montaż znacząco poprawia świadectwo energetyczne, głównie obniżając wskaźnik EP, co często podnosi klasę energetyczną budynku i ułatwia spełnienie wymagań WT2021.